Święto Matki Boskiej Zielnej

Jest to najstarsze maryjne święto, zwane inaczej Wniebowzięciem Najświętszej Marii Panny. Przypada 15 sierpnia. Święto to łączy się w Polsce z poświęceniem polnych ziół, które są zbierane w poprzednim dniu. Katolicyzm uznaje ten dzień jako święto triumfu Niepokalanej. W obrzędowości ludowej jest to dzień związany z poświęceniem ziół i płodów rolnych, które są symbolami przyrodniczego bogactwa. W tym dniu kościoły ozdobione są wiankami, bukietami, wiązankami z warzyw, ziół, owoców i runa leśnego. W Małopolsce tradycyjnie święci się 12 ziół, które później są zawieszone w wiejskich chatach. Staropolskim obyczajem garstkę tych ziół wkłada się zmarłemu pod głowę. W innych regionach kraju oprócz ziół święci się różne zboża. Z poświęconych kłosów wykrusza się ziarna pod pierwszy zasiew.

Przed tym świętem kobiety i młode dziewczyny wiją wieńce zwane brogami. Jest to forma podziękowania za tegoroczne zbiory. Brogi przygotowuje się z ostatnich kłosów zakończonych żniw. Są one uroczyście zżynane, najczęściej sierpem. Każda garść miała swoja nazwę, np.: pępek, baba, broda, bęks. Takie same nazwy miały zapomniane dziś zabawy związane ze ścinaniem ostatnich kłosów. Wite brogi miały różna długość. Bywały takie, które wieziono do kościoła drabiniastym wozem i święcono je na uroczystej sumie. Zboża są szczególnym symbolem życia. Od nich zależy dostatek i plony. Toteż wianki pleciono z czterech podstawowych zbóż: żyta, pszenicy, jęczmienia i owsa. Bywały też wianki mieszane, wykonane ze zbóż, ziół i owoców. Zdobiono je kwiatami.

Szczególnych symboli nabierały pęki ziół i kwiatów polnych, a wśród nich: lebiodka, mirt, rozmaryn, mak, koniczyna, wrotycz, borówka, ruta, bylica, dziewanna. Praktycznie przy każdej okazji robiono z nich wieńce, bukiety lub wianki. Szczególnie były stosowane w tych obrzędach, które miały związek z urodzajem, powodzeniem czy z zaświatem. Zdumiewające właściwości przypisywano bylicy-chwastowi rosnącemu w pobliżu dróg. Zwano ją \"matką ziół\". W ludowym lecznictwie i w magii bylicę uznawano za ziele życia. Często stosowano ją także jako truciznę, ziele mogące przynieść śmierć lub doprowadzić do szaleństwa. Spalanie bylicy miało odstraszyć zły los.

Mirt jest symbolem dziewictwa, młodości, szczęścia, płodności, śmierci, oczyszczania, odradzania. Ruta to typowa roślina obrzędowa stanowiąca rodzaj amuletu przeciw urokom i czarom. Uważana była za roślinę leczniczą i magiczną i stosowana była jako \"lek na wszystko\". W Polsce traktuje się ją jako symbol dziewictwa i niewinności. Hyzop to roślina o tradycjach leczniczych i rytualnych. Stosowana jest jako lekarstwo do oczyszczania płuc i do kropienia ludzi traktowane jako moc oczyszczania z grzechów. Dziurawiec był lekiem uniwersalnym i uznawanym za święte ziele. Niektórzy wierzyli, że odpędza złe duchy. Piżmowe ziele znane też jako wrotycz stosowany był jako lek wzmacniający siły, ratujący przed śmiercią i podtrzymujący dobre zdrowie. Ziele stosowano także do dekoracji potraw. Koniczyna była stosowana w lecznictwie, gdyż dawała ona siłę życia. W chrześcijaństwie stała się symbolem Trójcy Świętej. Dziewanna uosabiała władzę ducha nad ciałem. W starosłowiańskiej kulturze była poświęcona bogini dziewic. Mak natomiast przypominał zaświaty, uznawany był za symbol nocy, ciszy, snu. Barwinek posiadał moce czarowne i znany był pod nazwą fiołek czarownika.

Święto Matki boskiej Zielnej był dniem pielgrzymek dziękczynnych. Miejscem pielgrzymek była tradycyjnie Częstochowa i Kalwaria Zebrzydowska. Jeszcze nie tak dawno wszyscy przygotowywali się do tego święta w sposób tradycyjny. Dziesiątego sierpnia (w dniu świętego Wawrzyńca) święcono miód i masło. Dawano go potem do skosztowania wszystkim domownikom. Miało to zapobiec utraceniu czegoś i uwolnić od czynów szkodnika. W dniu Matki Boskiej Zielnej, po wszystkich uroczystościach kościelnych gospodarze organizowali dożynki. Odbywały się potańcówki, zbierano się w ogrodach przy suto zastawionych stołach.