Maj, wiecha, majówka

Wiosną na placach wiejskich stawiano drewniane wysokie słupy, które przyozdabiano zielenią. Taki zwyczaj panował prawie w całej Europie. Nie ma zgodności co do genezy tego zwyczaju. Niektórzy uważają, że ma on związek z dawnymi (odbywającymi się pod drzewami) obrzędami religijnymi dawnych ludów. Inni twierdzą, że zwyczaj ten wywodzi się z wiosennej tradycji dotyczącej magii wegetacyjnej, ze zwyczajem wnoszenia nowego lata do wsi. Na przestrzeni wieków słup lub drzewo wiosenne traciło znaczenie w sensie ołtarza religijnego na rzecz traktowania słupa jako obiektu magii.

Słupy te zwano wiechami, majówkami. Stawiano je na początku maja. W niektórych regionach Polski praktykowano stawianie wiech w nocy na przełomie dwóch miesięcy: kwietnia i maja. Inni stawiali na Zielone Święta lub 8 maja na św. Stanisława. W okolicach Krakowa i Warszawy zwyczaj ten nieco uproszczono. Potraktowano go jako element zabaw głównie młodzieży wywodzącej się z kręgów rzemieślniczych. Gładki słup smarowano mydłem, a na wierzchołku umieszczano atrakcyjne przedmioty. Zabawa typowa dla chłopców polegała na wspinaniu się na słup. Ten, któremu udało się wspiąć na sam wierzchołek, zabierał dla siebie nagrodę z wierzchołka słupa.

W innych regionach za majówkę uznawano okorowane, iglaste, wysokie drzewo. Na czubku zostawiano kilka gałęzi, które ozdabiano wstążkami, wieńcami, wydmuszkami oraz kołem, z którego zwisały kolorowe wstążki. Spotykało się też małą choinkę, która była zamocowana na samym szczycie wysokiego pnia lub na czubku drzewa, które rosło w pobliżu domu. Zwykle maje stawiała gromada młodych ludzi. Później do tradycji należało ofiarowanie majów przez młodzież męską dziewczynie, która cieszyła się we wsi najlepszą opinią. Bywało, że maje dostawała dziewczyna wybrana przez jednego chłopaka, co często doprowadzało do zatargów między młodzieńcami. Zwyczaj ten później był trochę zmieniony. Maje stawiano solenizantom majowym bez względu na płeć.

Inną formą maja jest stosowany do dziś zwyczaj stawiania wiechy na nowo budowanym obiekcie. Pierwotną tradycję podtrzymują drużyny harcerskie. Zgodnie z tradycją druhowie wręczają maj raz do roku osobie, która jest najbardziej szanowana i lubiana. Czasami w tajemnicy umieszczają wiechę nad drzwiami (pod oknem) wybranej osoby. Jest to traktowane jako swoisty sposób wyróżnienia.